Jeopolitik ve Jeostrateji

Hakan Gürel

Speaking of lack of information in the age of information seems to be a little bit paradoxical, but in reality the truth itself has been manipulated, and it is mostly fictious rather than something directly, and 100% attributable to the facts. I see a heavy lack of information about our countries in both sides of the river, and the fact that we could not have a similar conception of our mutual history said manipulations could easily be conducted, and vice versa.

Thus, having admitted that my conception about our mutual history and about Greeks is limited and mostly manipulated, I will concentrate on the Turkish side.

I will try to explain the sources and reasons for Turkish nationalism, which I think is not different from any other type of nationalism, and try to speak in historical context, rather than relying on the conformism of creating anachronisms.

Citizens of Turkey, like citizens of any country have always been protective and sensitive when it comes to defending our homeland. The style may differ, for instance when it comes to reacting against such issues of flag burning etc. But this difference of style does not imply any structural difference in the nationalism conception compared to other nationalisms, but a distinctive psychological state, which especially suffers from a sort of lack of self-confidence due to a set of economic, historical, and political problems, most of which are not being experienced by those living currently in Europe. Moreover, as it is seen in such developed, self-confident countries of the Netherlands, and Germany, such a psychological state can easily be created (in the post 11/9 environment) and the irrationalist face of nationalism reveals itself by burning mosques, rising hatred against foreigners etc.

The roots of this psychological state in my citizens is mostly attributable to the aftermath of the rapid shrinkage of the Ottoman State, separately with rising nationalism, imperialism, and accordingly the series of wars we had to confront in almost all borders around the country.

For two hundred years (18th, and 19th C.) Ottoman Empire had merely played the role of a buffer between the Atlantic and Eurasian geostrategical axes. Ottoman State was indeed the Sick Man of Europe, or as in Huntington's problematic concept, a "torn country" made up of a number of ethnicities, cultures, religions, etc. Thus the nationalism, which is a direct result of rising capitalism and the nation state concept brought in by the French Revolution, had been a great blow to the Ottoman State, which had had no counter-measures due to its very structure. In other words Ottoman State had been one of the major targets and kills of imperialism based on capitalist ambitions, mostly due to its unique geopolitics, including but not limited to vast resources of oil.

Both the Atlantic axis (led by United Kingdom) and the Eurasian Axis (led by Russia) had separately and jointly tried to fuel nationalism, or otherwise invade the lands of Ottoman State. This however, was not because of an evil, sneaky conspiracy against Ottoman State, or a new Crusade, as it has been being defended by nationalist circles in Turkey, but a normal, expected move. Since as a world-system, capitalism needed nation-states to flourish, but not medieval age empires. The fact that said efforts against Ottoman State were over-determined by such ideological motives of religion, ethnicity, or simply the orientalist mind set, cannot hide the basic course of capitalist development, and expansion, which structurally differs from the medieval age Crusade or Invasion type of motivations.

Psychologically, having fought against not only almost the entire Western world, but also against Russia, Arabians, Turks felt themselves as having been surrounded by enemies, seeking for further dissecting the country. What we still do not understand perhaps, despite our strong a la Francais type of nation-state concept, is that the war of capitalism ended when we have founded our own nation-state, and the war of imperialism ended when the balance between the geostrategic axes secured, and that the vast energy resources had begun to be controlled by the global powers.

In fact the nation-state building efforts have begun in early 20th C., after it was seen that the latest attempt by the Sultanate (especially by Abdulhamid II) to bind people in the Ottoman Empire based on the concept of religion failed. The Young Turks mostly influenced by the Balkan nationalism, tried to establish the basis for a nation-state on Turkish identity. The interesting point was that most Ottoman intellectuals, from several ethnicities, including, Jews, Kurds, and Turks, seemed to have apparently adopted said conception, as the latest attempt to survive in the age of nationalism as Hobsbawm defined. In other words not only Turks, but also other nationalities backed the idea to adopt the Turkish identity as the major building substance of the nation. Therefore, the founders of Turkish nationalism including Ziya Gokalp (a Kurd), Tekin Alp (a Jew, from Thessalonica, Mois Cohen) were not Turks.

Turkish integration/relations to the Western world has not begun after 1923. Ottoman Empire has always been a European power, and had interesting relations with e.g. to Sweden and Poland even more intense than the Republican Era. Ottoman Empire, at its climax, frequently involved in European matters, played the role of mediator, and had strong commercial relations. There had been major reform periods in which the State adopted Western type of education, military, health organization etc. Nevertheless, the relations in the old world (i.e. pre-capitalist world) and those thereafter have significant differences.

While Europe has initiated its own capitalization process that begun in 17th C. in England, the center and periphery paradigm functioned well, and capitalism has begun to flourish by expanding the power center, and creating peripheries to exploit. Thus Ottoman Empire had never been a center in terms of capitalism, but a center of the old world inherited from Byzantine Empire and Islamic civilization. In said terms Ottoman State has never been a part of Eurocentric capitalist nuclei. As a matter of fact in the times of Ottoman State, continental Europe was itself the periphery of British capitalism, as Braudel, and Wallerstein provided in their respective studies of Mediterranean, and The World System.

The French Revolution, German union, Italian union etc. have helped continental Europe to be a part of capitalist nuclei, but in the last analysis said ex-periphery land were still subject to the imperial Atlantic power, i.e. UK. The second and decisive expansion in central nuclei secured as a result of a series of wars, including WWI, and establishment of nation states in European countries. As mentioned above Ottoman State could not transform itself into a nation state synchronously with the continental Europe, and it was indeed the last country to adopt nation and nation-state conception.

As in each and every nation state, Ottoman State's transformation into a nation-state worked on by creating "others" (the cultural parallel of creating peripheries in economic terms). This time the others have been Greeks, Armenians, and in general the Christian citizens, combined with the motto of Turkey belong to Turks. This was a 'rational' move indeed, also attributable to the bitter disappointment of the population in Anatolia, who had to fight against nationalisms in and abroad. In other words the Young Turks had found a well-set atmosphere to propagandize their views.

As in each and every nation state, creating others had been a painful process for those who had been the victims of said policies. In France for instance the number of people, who had been speaking French as we know it was in fact far less than the inhabitants of France, to an extent some researchers argue that that they never exceeded 20% in the entire population. Today nobody questions what had become of said people, e.g. Bretons, if they were assimilated, or simply cleansed. We know that France belongs to French. Greece belongs to Greeks, Germany belongs to Germans etc.

In the reference frame of nation-state building process mass deportation, forced assimilation and alike have been the major tools. In the mid of the war, while having been invaded by Russians, and fighting against the Allies, Young Turks introduced/adopted three still being discussed policies. First national-economy, national bourgeoisie (see Zafer Toprak, Sevket Pamuk in History Foundation Publications), second Turkish nationalism, and three Constitutionalism (first introduced in the Second Constitutional period in 1911).

National-economy and national-bourgeoisie meant incentives for Turks, discrimination against others. This however was not a Turkish invention. As I have provided above a normal, expected move in the course of capitalist nation building process.

Turkish nationalism meant transforming the country into a nation state led by one single national identity, i.e. Turk. This policy created a successful path towards the establishment of the Republic of Turkey, but the founders of the latter have not adopted the Turk conception by Young Turks. In 1915, Ottoman Empire were surrounded, invaded by Allied armies, but the victory in Dardanelles (No Pasaran!) could not be attributable merely to ethnic Turks, or Muslims. Caucasians, Orthodox Tartars, Armenians, Kurds, and even a limited number of Arabs fought in the Dardanelles despite the official narration of nationalist circles.

On the other hand, in the Eastern front, things got complicated with the arming of Armenian people by Russians, British, and French, and organized attacks thereby coordinated by Russian army against the Muslim population. In fact this too was not an 'evil' act, rather it was an attempt to establish Armenian nation-state, which also based on creating others, assimilation, or cleansing. There had been heavy massacres against the Muslim population, especially where Armenians did not hold a comparable or higher population than that of others.

Young Turks have adopted the mass deportation 'solution,' and forced Armenian population in the Eastern Front to the south of the country, now Syria, Lebanon, and Iraq. It was ironic since Ottoman State had welcomed three major waves of immigration of hundreds of thousands of people, namely Sephardic Jews deported from Spain, Circassians deported from Caucasus, and Muslim population in Balkans. Sadly speaking the result of Armenian deportation had turned out to be a true tragedy. Most people suffered from epidemics, attacks by gangs, and hundreds of thousands of Armenians died.

Did it worth?

Speaking from today in a comfort of retroactive interpretation of history, it's easy to say a clear No! If Turks and Armenians are allowed to mourn, free of politics, they will definitely say sorry to each other. It's quite easy to say that Armenians had massacred hundreds of thousands of Muslim people, so they had deserved such a policy. It's also easy to force current citizens of Turkey to assume the responsibility of what had been occurred in 1915, while not even be able to convince Armenians to open their archives. Armenians say it was a well-proven Genocide, but keep the evidences locked (in Yerevan and Boston), and not accessible to others, even to Armenian scholars from Turkey, and Diaspora. So we do not know the evidences, but we must accept the acts of our ancestors. Your word against my word.

After 1923, Turkish nationalism as the building substance of Republic of Turkey adopted a significantly different paradigm. It was no more of an irrationalist, expeditory movement. Since the citizens have suffered a lot from the way Young Turks followed; e.g. 80 thousand Turkish soldiers died in the Sarikamis Mountains without being able to shoot one single bullet. They passed in a couple of days due to heavy winter conditions. What were they doing there? They were on a military expedition against Russians, and would go further to Central Asia, they would create the Red Apple (comparable to Enosis), a union of Turkic nations. Atatürk and those established the Republic overruled said policies, and put forward two significant mottos:

1. Peace in the country, peace in the world. Meaning that the new Republic will not pursue ambitions to get the Ottoman lands back, and will not move against its citizens.

2. How happy to say I am Turkish. This is quite different from Young Turk's conception of relying on ethnic Turks. He did not define Turk in ethnic terms but rather implied that those living in Turkey were called Turks.

It was evident that the Republic of Turkey had shown significant efforts to distant itself from Ottoman State. A series of reforms, which criticized of being some sort of Jacobean, were aimed at to change the entire ideological, political, cultural, religious, and social strata and structure of Ottoman State. Calendar was changed, letters were changed, measures were changed, clothes were changed, education organization was changed... And most importantly, French secularism was adopted in place of Ottoman religious conception. Thus the main difference between Young Turks, and Kemalists was that while the former desperately worked for survival of Ottoman Empire on loaned Western, and capitalist concepts and tools, with the hope to restitute the lands, and the power thereof, the latter have attempted to integrate the country in the Western, capitalist set of values, and given up all survival and power ambitions relating to Ottoman era.

It's not a secret that the military had been the major progressive unit of the society in the making of Republic of Turkey. First, the military had been educated at Western standards, and had been contacts to or otherwise lived in Western countries, while the civilian intellectuals were either pro-Sultanate, or pro-British, pro-American etc. and not eager to contribute in the making of Republic.

The fact that military has the constitutional powers not only limited to defending the country, but also those expanded to defending the Republic, is attributable to nothing but said progressive stance of the military. This however in the Republican period resulted in two military coups in 1960, and 1980, and two military interventions in 1971, and October 28, which is mostly called the postmodern coup, since the Generals warned the Islamic Party, were being shot by cameras, while they were joyfully, and elegantly drinking their wines.

The intervention of the military in the civilian matters has been reducing, with the increasing democratic ambitions of the society, economic growth, and the fact that Turkey has at last established strong and decisive ties with the Western world, which could not be secured via NATO. Now it can be said that the role of military is far more than comparable militaries in EU nations. Nevertheless, it is not fair to argue that our Generals were against EU, or they were Kemal-brain washed individuals etc.

The latest criticism by EU came afterwards the public speech by Ozkok, Commander of General Staff. The criticism was based on the well established fact that in democratic countries military should not intervene in politics. But these criticisms failed to discuss the merits, spirit, and contents of his speech, which I find revolutionary for different aspects.

Despite the fact that the role and responsibilities of military has been legally reduced to EU standards, and that the new legal fremawork does not allow any self-assumed vague roles such as defending the Republic etc., and that the current military staff are not only subject to, but also supported, and backing said legislative framework, the ultranationalist, nationalist socialist circles in Turkey tend to see military in a more 'active' role. Turkish general staff have been being criticized by those circles for not being more effective against the EU, the governing party etc. The military tend no to reply, or otherwise heavily criticized said invitations. The military is not the military of modernist nostalgic, and stubborn Turkey critics. For example, the Commander of General Staff does not listen to Mehter Music (Turkish military music), nor he listens to Classical Music, he is a Jazz fan. When asked why he likes to listen jazz after a concert, he replied he liked the rebellion factor in Jazz, far from a satisfying answer for radical modernists, and ultranationalists.

The same circles tried to provoke people on the grounds of retaliation against the Kurdish separatists. Successive events in several cities of Turkey against leftist activities by provoked people rang the alarm bells. In all of these events the provocateurs tried to test the police and local administrators, they have shouted slogans saying "If the authorities do not take measures, we will do it ourselves." This provocation was apparently aimed at the democratic reforms, freedom expression, rule of law etc.

But they failed. The police and local administrators protected the individuals, against provoked people. The police defended people conducting an action against the government applications. So they could not provoke people to make another Sivas incident, and could not manipulate the police and administration.

Even the Nationalist Movement Party (Grey wolves) leader has warned those provocateurs. The military, president, prime minister, and the foreign minister simultaneously released public announcements backing the rule of law, the path to EU accession, and ruled out any nationalist provocation. Turkish ultra-nationalism defeated three years ago in the general elections, suffered another blow. Ozkok's aforementioned speech re-accentuated the military's support for EU process, and provided certain criticisms against USA and EU.

For USA Turks are nationalists for not letting them using Turkish land as a launch pad for attacks against Iraq, or not allowing unlimited use of Incirlik AFB. For some Europeans Turks are nationalist for not entirely bowing to any and all demands, which are not mutually inked (that are not included in the Acquis, or partnership convention, or not set as preconditions by EU Commission), but separately arisen by individual countries. For conservative Jewish lobby Turks are nationalist for criticizing Israel for its attitude against Palestinians.

For me Turks are being provoked to act like nationalists by those powers in and abroad that are against Turkish accession to EU, and further integration to the Western world. Turks are not anti-Semitists, Turks are not ultranationalists. There is no more pain, and atrocities in Turkish history than any other nation state.

In short, I do not believe in the modernist narrations as it is provided in disrupted history books and experienced in domestic politics, and the postmodern anachronisms, which even reached to an extent that ex-Commissionaire Bolkestein could argue Europeans must have united against Turkey as they did before when defending Vienna in 17th C.

I do not know anybody in Turkey, who is more conservatist than Bolkestein. I do not know anybody in Turkey, who is more nationalist than Le Pen. I do not know anybody in Turkey, who is more fundamentalist than Ratzinger.

April 27, 2005
Posted in World Conflicts Forum

First of all privileged partnership status has not been defined hitherto by any party who proposed it. Nobody has any insight about what its distinctive characteristics are. This is one of such ambiguous terms, which imply nothing in theory and practice, but can be substantially exploited especially by the politicians a la ‘Province’, without taking any responsibility. This is some weird if not stemming from a fatal ignorance on the current status of Turkish-EU relations, and on its very character that can evidently be deemed as a privileged status. We have Customs Union; we have adopted most EU directives on industry and trade, health provisions, property rights, governance etc. We have complied (more in theory and less in practice for the time being) with the rule of law and human rights as defined in EU legislation, and accepted the jurisdiction of EU courts, and international arbitration. We are subject to same CE markings; we stand side by side in Afghanistan, in Balkans within the Joint European Peacekeeping Initiative, and NATO.

For Turks, this discrimination can easily be connected to religious biases relying on a post-Bush reading of the "war against terrorism". Equally superficial, the racists and people suffering xenophobia in EU simply argue in the same way as Bush or neo-Cons do. Equally unacceptable is the efforts by Sarkozy and Union parties aimed at to alienate Turkey seemingly so as to eliminate the rising far right in the relevant countries. In fact, their ideological stance against Turkey simply does not prevent said ultra movements from rising, but instead provide them with a wider area to maneuver. Some tend to compare Turkish ambitions to become a member to EU as a latest attempt to invade Vienna. And far more tragic is the fact that some people do believe.

Most Turk-skeptic argument holders say that Turkish accession issue was not efficiently, and sufficiently discussed within the society, and that Chirac-like politicians simply ignored the public opinion thereon. However, the same is even more valid for Sarkozy and the Union Parties and for Austrian skeptics too. The relevant societies may well have no sufficient information, conception, or perception about the outcomes, pros and cons, advantages, and disadvantages of prospective Turkish accession, but equally they have no such insight into what does the privileged status mean. This already exploded balloon of said status must have been planned to serve domestic politics only. If the word we are going to define the very position of these people as ignorance, but not a deliberate ideological action aimed at to manipulate the European public opinion, this ignorance spreads to even the decision making bodies of relevant countries.

For example, last week an Austrian officer, in charge of strategic studies in MoD, argued that Turkish accession would bring new risks, and exemplified this with the 'clash on water rights between Turkey and Syria." This speech came only one week after Turkish and Syrian parties undersigned a comprehensive agreement for the use of common water resources in line with international agreements and conventions. But, more tragically Turkey and Iraq entered similar agreement years ago, and even Turkey shall become the primary fresh water supplier for Israel. Thus the very water, which he underlined as an additional risk for EU, has already become a means to construct a peace belt, around the prospective SE borders of EU. I would be more tolerant if he had used the term challenge, rather than risk. Since it is obvious that Turkish accession would bring a number of challenges, most of which have been overturned by EU, resulting in gradual withdrawal from strategic regions, leaving the same to be filled in USA, Russia, and China.

In my opinion, Turkish accession issue as a whole is quite a big challenge for EU members, and EU citizens. And therefore it must be thoroughly discussed for a healthy and sustainable partnership (whichever the status would be) both in EU and Turkey. Now, such efforts to manipulate, divert, terrorize, and simplify the discussion will only make things difficult to accept. In Turkish side there is a growing anger and disappointment against said hypocrisy. Turkish people, with the 'kind' help of Eurasian manipulators are more akin to think that EU, just like USA, wants a subcontractor in the Balkans, ME, and Eurasia, not an equal partner.

In Dante's Divine Comedy, some people cross to Hell, some others to Heaven using the Styx River. But some simply cannot, they are doomed to wait forever. These are the people whose deeds are just equal to their sins. We have deeds since we have adopted and fought for Western values, but still we are full of sin, since we are Muslims, or a band of Nomadic Mongols, whose ancestors once ruined the Europe. Thus the only thing that can be done is to make them wait nearby the river. This is called the privileged status. We shall be granted with the kind privilege that we are not going to burn in hell. What an ephemeral soul should have cried for other than that?

No thanks. Most would prefer hell. As did the poor souls nearby the Styx river.

Hakan Gürel
27.01.2005

Hakan Gürel
6 Şubat 2005

Mine Kırıkkanat'ın Radikal gazetesinde yayınlanan ?CIA'in AB'ye 'Türkiye'yi almayın' raporu? başlıklı köşe yazısında yer verdiği Ulusal İstihbarat Konseyi (National Intelligence Council - NIC) raporu, günümüzün meselelerine ve gelecekteki olası gelişmelere dönük bir beyin fırtınası çalışması. Adı da Mapping the Global Future, Türkçesi ile Küresel Geleceği Haritalandırmak. Metinde 2020 projeksiyonu ile global riskler, gelişmelerde ilişkin öngörülerde bulunuluyor.

Konsey'in yapısı aşağıdaki resimde görülüyor.

Anlaşıldığı kadarıyla konseyin amacı kuruluşundan bugüne geçen 25 yıl içerisinde "ABD hükümetine ve Merkezi Haberalma Teşkilatına (CIA) hükümet içi ve dışı eldeki en iyi deneyimlere dayanarak günümüzün uluslararası meselelerine değinen geçerli bir ses kazandırmak ve ileride karşılaşılabilecek uluslararası meseleleri tanımlamak ve aydınlatmak olarak belirlenmiştir." (1) Konsey, ABD'nin bir kamusal stratejik düşünce kurumu olduğu anlaşılmaktadır. Konsey bürokratlar ve hükümet dışı kaynaklardan yararlanarak, bu doğrultuda uluslararası düzlemde konferans vb. etkinlikler düzenleyerek toplanan verilerin ABD çıkarları doğrultusunda yorumlanması ve stratejik fikirler çıkarılmasıyla uğraşmaktadır. Konsey CIA'in emir eri değildir. Hatta yapısından anlaşıldığı kadarıyla maksadı başta CIA olmak üzere ABD istihbarat yapısına yorum ve projeksiyon aktarmak olduğundan görece bağımsız bir yapısı bulunmaktadır.

Sayın Kırıkkanat'ın NIC, CIA'in proje birimidir önermesi son derece yanlıştır. Ancak ileride de göreceğiniz gibi bu ilk yanlış olmayacaktır. Önce bu proje birimi meselesine açıklık getirmeye çalışalım: NIC MİSYONU Ulusal İstihbarat Konseyi İstihbarat Toplumunun (yukarıdaki resimde yer alan toplam 15 kurum ve kuruluş) orta ve uzun vadeli stratejik düşünce merkezidir.

Ana görevleri şunlardır:

* İstihbarat Toplumunun başı olan Ulusal İstihbarat Direktörünü (DCI) desteklemek.

* Politika yapıcılara sorularını cevaplandırmak üzere İstihbarat Toplumunu görevlendirme konusunda bir odak sağlamak.

* İstihbarat Toplumu'nun perspektifini genişletmek üzere akademik hayattan ve özel sektörden sivil (non-governmental) uzmanlara ulaşmak.

* İstihbarat Toplumunun kendi kaynaklarını politika yapıcıların değişen ihtiyaçlarına göre tahsis teme çabalarına katkıda bulunmak.

* İstihbarat Toplumunun Ulusal İstihbarat Öngörüleri (NIE) ve diğer NIC ürünlerini hazırlamasına önderlik etmek.

Ulusal İstihbarat Öngörüleri, DCI'nın ulusal güvenlik konularında en geçerli yazılı yargılarıdır. Gelecekteki olayların muhtemel seyrine göre İstihbarat Toplumunun koordineli yargılarını içerir. NIC'in hedefi politika yapılara analitik yargıların ABD politikasına uygun olup olmadığına bakılmaksızın en iyi, en cilasız ve en önyargısız bilgileri sağlamaktır."(2)

Şimdi raporun içeriğine ve Mine Kırıkkanat'ın alıntıladığı bölüme bakalım: "AB'nin dünya gidişatına etkisini siyasal bütünlüğü belirleyecektir. Oysa AB'nin 10 yeni üyeye genişlemesi, birlik kurumlarının kökleşmesini, stratejilerde ortak bir vizyon geliştirilmesini, dış politika ve savunmada bütünlük sağlanmasını frenleyecektir. YOĞUN MÜSLÜMAN NÜFUSUYLA Türkiye'nin üye alınması, birlikte 'fren motoru' görevi üstlenecek ve AB'nin her türlü gelişimini durdurduğu gibi, uluslararası etkinlikte büyüklüğüne orantılı başrol almasını engelleyecektir. Türkiye'nin üyeliği, AB'yi parçalamak ya da dağıtmak riski taşımaktadır."

Bu metni raporda aradığınızda bulamıyorsunuz. Neden mi? Çünkü, alıntı metni kısaltılmış ve birleştirilmiş. Başka bir deyişle rapor metninde böyle bütünlüklü bir paragraf yok. Önce metnin aslına bakalım, sonra bu alıntı kültürü üzerine görüşlerimizi belirtelim:

"Pek çok kriter -pazar büyüklüğü, tek para birimi, yüksek oranda kalifiye iş gücü, istikrarlı demokratik hükümetler, birleşik bir ticaret bloğu ve GDP- göz önünde tutulduğunda genişletilmiş bir Avrupa'nın uluslararası sahnede ağırlığını artırma yetisi olacaktır. Kavşak noktasında bulunması ve nüfusunun -özellikle de yeni üyelerin katılımıyla- giderek artan çeşitliliği hem güneyde İslam Dünyası ve Afrika'yla, hem de doğuda Rusya ve Avrasya ile güçlü bağlar kurması konusunda benzersiz bir yetenek kazandırmaktadır. Avrupa'nın dünya sahnesinde etkiniğini artırma derecesi daha geniş bir siyasi uyumu gerçekleştirebilmesine bağlıdır. Kısa vadede, on yeni doğu Avrupalı üyenin birliğe alınması, Avrupa Birliği'nin (AB) dış ve güvenlik politikalarında uyumlu ve ortak bir "stratejik vizyon"un geliştirilmesi için gerekli olan AB kurumlarının derinleşmesi çabasına muhtemelen bir "engel" oluşturacaktır.

- Brüksel'in İrlanda, İspanya, Portekiz ve Yunanistan'ın Ortak Pazar'a katıldığı 1970'ler ve 1980 başlarındaki genişlemeden farklı olarak Orta Avrupalıları hızla AB'nin geri kalan üyelerinin ekonomik düzeyine getirecek yapısal fonlar sınırlıdır.

- Muhtemel Türk üyeliği -Türkiye'nin boyutları ve dinsel, kültürel farklılıkları nedeniyle- her iki zorluğu da içerdiği gibi karşılıklı anlayış ve mutabakat sağlandığı takdirde fırsatları da içermektedir. Problemler üzerinde çalışırken, Avrupa'nın kendi büyüyen Müslüman nüfusunu yerleştirmesine (accommodate) ve entegre etmesine yardımcı olacak bir yol bulunabilir." (3)

Bu metnin özeti, Sn. Kırıkkanat'ın köşe yazısında yer alan alıntı olamaz. O alıntı, akademik ve bilimsel etik açısından sorunlu bir biçimde kasıtlı olarak belli yerler dışarıda bırakılarak, birbirinden ayrı şıklarda farklı bağlamlarda ele alınan cümleler sanki birbirini izliyormuş izlenimi yaratılmak suretiyle birleştirilerek ve yönlendirici çeviri yapılarak, ("drag = engel" sözcüğü yerine "fren motoru" vb. gibi karşılıklar bulunarak) oluşturulmuştur. 120+ sayfalık raporda Türkiye'nin AB üyeliği ile ilişkili sayılabilecek iki bölümden birisi budur (diğeri aşağıda) ve raporun sırf bu bölümlerin varlığı nedeniyle AB Zirvesinin yapılacağı Aralık ayına yetiştirilmiş olduğunun ileri sürülmesi mümkün değildir.

Sayın Kırıkkanat, "raporun en orijinal bölümü ve en beklenmedik yorumu 'neyle' ilgiliydi, bilin bakalım. Türkiye'nin olası AB üyeliğiyle, sayın seyirciler!" diyebilmektedir. İlgili alıntıda Türkiye'yi almayın gibi bir ifade ya da bu anlama gelebilecek bir bölüm bulunmadığı gibi, raporun en ilginç bölümünün Türkiye ile ilgili olması iddiası ise yanlıştır.

Raporda Türkiye ya da Türk (Turkey, Turkish) anahtar kelimeleri ile araştırma yaptığınızda şu sonuçlar alınıyor:

Turkey:

A. Yukarıda verilen bölüm.

B. Türkiye, Cezayir, Tunus ve Lübnan gibi Arap ve İslam ülkelerinin de aralarında bulunduğu bazı gelişmekte olan ülkeler de uzun vadeli nüfus istikrarını korumak için gerekli olan kadın başına 2.1 çocuk seviyesinin altına düşmektedir.(4)

Bu konu Sayın Kırıkkanat'ça ilginç bulunmamış, oysaki son derece düşündürücüdür.

C. Eğer (ekonomi politikaları alanında-ç.n.) hiçbir değişiklik yapılmazsa Avrupa'da daha öte bir genel yavaşlama yaşanabilir ve tek tek ülkeler hükmi üyeler olarak kalsalar da özellikle dış politika alanında kendi yollarını seçebilirler. Böyle bir senaryoda genişleme muhtemelen mevcut üyelerle sona erecek ve Türkiye ve Balkan ülkelerinin üyeliğini mümkün olmaktan çıkaracaktır, Rusya ve Ukrayna gibi uzun vadeli olasılıklar da tamamen devre dışı kalacaktır. Yalnızca büyüme oranlarını yüzde bir veya iki düzeyinde tutmak için gerekenlerle yetinilmesi bir nebze genişleme getirebilir ama Avrupa kendi boyutlarıyla orantılı uluslararası bir büyük rol oynayamayacaktır. (5)

D. Yamal-Europa ve Mavi Akım boru hatlarından yapılan teslimatlar Rusya'nın AB ve Türkiye'ye gaz satışlarını 21. Yüzyılın ilk on yılı içerisinde 2000 düzeylerine göre %40 oranında artırmasına yardımcı olacaktır.(6)

Turkish diye arama yaptığınızda ise yukarıda A maddesinde ele aldığım konu karşımıza çıkıyor.

ABD'nin belli kanatlarının (örneğin bazı neo-Con'ların) Türkiye'nin AB'ye yaklaşmasının Ortadoğu'da ABD karşıtı politikalar izlemesine neden olabileceğini ve İsrail ile ilişkilerini zedeleyebileceğine dair görüşleri bulunmaktadır. Dolayısıyla ABD'de Türkiye'nin AB'ye girmesinden endişe duyan kesimler bulunmaktadır. Burası biliniyor. Ne var ki artık ABD karşıtlığının siyasi, ekonomik, kültürel vb. rasyonel gerekçeler alanından çıkarılıp paranoyalar düzeyinde icra edilmesi memleketimizin hayrına değildir. Bunun yalan, yanıltma, şaşırtmaca üzerinden yapılması ise algı kapasitemizi aşmaktadır. Sayın Kırıkkanat neden böyle bir şeye tevessül ediyor, anlamakta güçlük çekiliyor. Raporu hiç okumadığı ya da kendisine gelen bilgileri hiç kontrol etmediğini düşünülüyor. Köşe yazarlığı son derece sorumluluk isteyen bir iş; eline kalemi alan, bu kalemi halkın gözünü çıkarmak için değil, açmak için kullanmalı.

Dipnotlar (1) BRIEF NIC HISTORY http://www.cia.gov/nic/NIC_history.html
(2) NIC MISSION http://www.cia.gov/nic/NIC_about.html
(3) "By most measures ?market size, single currency, highly skilled work force, stable democratic governments, unified trade bloc, and GDP?an enlarged Europe will have the ability to increase its weight on the international scene. Its crossroads location and the growing diversity of its population?particularly in pulling in new members?provides it with a unique ability to forge strong bonds both to the south with the Muslim world and Africa and to the east with Russia and Eurasia. The extent to which Europe enhances its clout on the world stage depends on its ability to achieve greater political cohesion. In the short term, taking in ten new east European members probably will be a ?drag? on the deepening of European Union (EU) institutions necessary for the development of a cohesive and shared ?strategic vision? for the EU?s foreign and security policy. ?Unlike the expansion when Ireland, Spain, Portugal and Greece joined the Common Market in the 1970s and early 1980s, Brussels has a fraction of the structural funds available for quickly bringing up the Central Europeans to the economic levels of the rest of the EU.
?Possible Turkish membership presents both challenges?because of Turkey?s size and religious and cultural differences?as well as opportunities, provided that mutual acceptance and agreement can be achieved. In working through the problems, a path might be found that can help Europe to accommodate and integrate its growing Muslim population."
Mapping the Global Future, NIC. Report of the National Intelligence Council?s 2020 Project, Based on consultations with nongovernmental experts around the world. December 2004. s.56-57
(4) A.g.e. s.9 (Alıntı - Nicholas Eberstadt, ?Four Surprises in Global Demography,? Foreign Policy Research Institute?sWatch on the West, Vol 5, Number 5, July 2004.) (5) A.g.e. Can Europe become a super power? s. 61 (6) A.g.e. s.63 Kaynak metin: CIA'in AB'ye 'Türkiye'yi almayın' raporu. Mine G. Kırıkkanat. Radikal Gazetesi, 4 Şubat 2005 Hakan Gürel 6 Şubat 2005

Hakan Gürel
01.02.2005

Ümit Özdağ'ın 31 Ocak 2005 tarihli Akşam gazetesinde Türkiye, Irak'ta ne yapabilir? başlığı ile yayınladığı makalesi temel tutum olarak doğru bir önermeye dayanıyor. Kuzey Irak ve genelde Irak konusundaki gelişme ve tartışmaların bir ABD-Türkiye çatışması senaryosu içinde ele alınması gerçekten de ülkemizin manevra kabiliyetlerini ortadan kaldırmaktadır. Çatışma aşamasına geçmeden evvel atılacak birçok diplomatik adım bulunmaktadır.

Öte yandan yazarın ne Irak'taki durum üzerine analizlerine, ne de ABD'ye dönük yaptırım önerilerine tam olarak katılmak mümkündür. Bu analizlerin en temel yanlışı Irak'ta yaşanan sorunu bir ABD-Türkiye saflaşmasına indirgemesidir. Başka bir deyişle Irak'ta seçim sonrası ortaya çıkması öngörülen sorunların salt Kürtler ve Türkiye, Türkiye ve ABD ile sınırlı kalacak ve bu taraflar arasında halli gereken yalıtık bir sorun olarak tartışılması konusu anlaşılır gibi değildir. Sorunun bu tek katmanlı ele alınış tarzı hem varılan sonuçları, hem de izlenecek politikaları tespit etme yönünden önemli bir zaaf yaratacaktır. Nitekim yazar Irak'taki sorunu Türkiye-ABD saflaşmasına indirgerken, ABD'ye uygulanacak yaptırımları küresel bir alanda yaygınlaştırarak, başka bir deyişle mikro-analizden küresel politikalara sıçrama yolunu tutarak bu yanlışı derinleştirmektedir.

Öncelikli olarak seçimlerin Irak'ın mevcut yapısını değiştirme riskini yarattığı düşüncesi tartışmalıdır. Bilindiği üzere seçimlerin yapılma gerekçesi Irak'ın nihai anayasasını oluşturacak vekillerin ve yerel idarecilerin seçilmesidir. Doğrudan BM tarafından organize edilmiş, BM tarafından belirlenen ilke ve kurallara uygun olarak yapılmıştır. Seçimlerde 275 vekil seçilecektir. Bu vekillerin hazırladığı anayasa bir sene sonra referanduma sokulacak, sonra bu anayasa üzerinden seçimler yenilenerek devam edilecektir. Bilgi amacıyla federal anayasanın belirleneceği yeni mecliste Kürtlerin yaklaşık olarak 70 sandalye kazanmasının tahmin edildiği belirtilmektedir. Seçimlerden sonra sadece ABD değil, AB ve BM gibi bölgesel ve uluslararası kuruluşlar, tek tek ülkeler seçim sürecini ve sonuçlarını desteklemiş, Irak halkının El-Kaide tehditlerine rağmen demokratik haklarını kullanma tercihlerini kutlamışlardır. Türkiye'nin dile getirdiği 'anti-demokratik olma' rezervasyonu bütün ülkelerce paylaşılmakla beraber, herkes bu seçimin ideal olmayan durumda demokrasi yolunda bir ilk adım olduğu noktasında uzlaşmaktadır.

Irak'ın federal bir temelde yeniden yapılandırılması düşüncesi seçimlerle dile getirilmemiş ya da seçimlerden sonra ortaya çıkan konjonktürün bir sonucu olarak gelişmemiştir. Bu düşünce ilk olarak Geçici Irak Yönetimi'nin 8 Mart 2004 tarihinde çıkarttığı Geçici Anayasa (tam adı ile Law of Administration for the State of Iraq for the Transitional Period) belgesinde teyit edilmektedir.

Bu belgenin 4. Maddesinde Irak Devletinin tarifi şu şekilde yapılmaktadır:

Madde 4 - Irak yönetim sistemi cumhuriyetçi, federal demokratik ve çoğulcudur ve yetkiler federal hükümet ve bölgesel hükümetler, valilikler, belediyeler ve mahalli idareler arasında paylaşılacaktır. Federal sistem coğrafi ve tarihi gerçekler ile kuvvetler ayrılığı prensibine dayalı olacak fakat menşe, ırk, etnisite, milliyet veya inanca dayalı olmayacaktır.

Bahse konu tarihsel ve coğrafi gerçekler içerisinde bölgenin Osmanlı idaresinde üç eyalet ile düzenlendiği hatırda tutulmalıdır. Anılan üç eyalet ile mevcut federal yapı arasındaki benzerlik düşündürücüdür. Bazı stratejistlerin sık sık Osmanlı idari yapısına (ve bu idari yapı altında yaşanan göreceli barış ortamına) atıfta bulunarak Irak'ta nihai çözümün gevşek bir federasyon olabileceği öngörüsü ciddi bir alternatiftir. Ne var ki Irak'ın federal yapılanması tehdidin kendisi değildir. Zira federalizm yukarıda bahse konu olan anayasa metninde gevşek çizilmediği gibi, ayrılıkçılığa taviz vermeyen bir önlemler dizisi içermektedir.

Nitekim aynı belgede; 8. Bölüm - Bölgeler, Valilikler ve Belediyeler başlığı altında Irak?ta federalizmin sınırları çizilmektedir:

Madde 52. Irak'taki federal sistem tasarımı önceki rejimin tiranlığı ve baskısının on yıllarca sürmesi sonucunu doğurmuş olan yetkilerin federal hükümette toplanması hususunu önleyecek şekilde kurulacaktır. Bu sistem her bölge ve valilikte yerel yetkilerin yerel yetkililerce icra edilmesini teşvik edecek ve dolayısıyla da her yurttaşın hakları korunmuş ve baskıdan uzak olarak etkin bir biçimde yönetim işlerine katıldığı bir birleşik Irak'ı oluşturacaktır.

Madde 53

(A) Kürdistan Bölgesel Yönetimi 19 Mart 2003 tarihi itibariyle bu hükümet tarafından idare olunan bölgelerde Dohuk, Erbil, Süleymaniye, Kerkük, Diyala ve Nineveh illerinde resmi hükümet olarak tanınmaktadır. "Kürdistan Bölgesel Yönetimi", Kürdistan Milli Meclisi, Kürdistan Bakanlar Kurulu ve Kürdistan bölgesi bölgesel adli makamına karşılık gelmektedir.

(B) Geçiş döneminde 18 ilin sınırları değişmeden kalacaktır. (...) Aynı başlıkta Kürt bölgesi ile ilgili olarak aşağıdaki hususlar düzenlenmiştir.

Madde 54.

(A) Kürdistan Bölgesel Yönetimi geçiş dönemi süresince iş bu Kanun ile münhasıran federal hükümetin yetki alanına girdiği belirtilen hususlar dışında mevcut işlevlerini sürdürmeye devam edecektir. Bu işlevlerin finansmanı mevcut uygulamalarla tutarlı olarak ve iş bu Kanunun Madde 25(E) hükümleri uyarınca federal hükümet tarafından sağlanacaktır. Kürdistan Bölgesel Yönetimi polis ve iç güvenlik kuvvetleri üzerinde bölgesel kontrolü elinde tutacak ve Kürdistan bölgesinde vergi ve resim koyma hakkını haiz olacaktır.

(B) Kürdistan Bölgesinde federal kanunların uygulanmasına yönelik olarak Kürdistan Milli Meclisi, iş bu Kanunda Madde 25 ve 43(D) hükümleri ile ilişkili olmayan ve federal hükümetin münhasır yetkisi dâhilinde bulunmayan konularda Kürdistan Bölgesi içinde herhangi bir kanunun uygulanmasını değiştirme hakkını haiz olacaktır.

Madde 58.

(A) Irak Geçici Yönetimi ve özellikle Irak Mülkiyet İddiaları Komisyonu ve diğer ilgili kurumlar önceki rejimin Kerkük de dâhil olmak üzere belli bölgelerin demografik yapısını bireylerin ikametgâhlarından çıkarılması ve gönderilmesi, bölge içine ve dışına göçün zorlanması, bölgeye yabancı olanların yerleştirilmesi, sakinlerinin işsiz bırakılması ve milliyetlerinin değiştirilmesi yoluyla değiştirme uygulamalarının neden olduğu adaletsizliği gidermek için önlemler almak üzere süratle davranacaktır. Bu adaletsizliğin giderilmesi için Irak Geçici Yönetimi aşağıdaki adımları atacaktır: (1) Yerleri değiştirilen, gönderilen veya göç ettirilen sakinlere ilişkin olarak, Irak Mülkiyet İddiaları Komisyonu tüzüğü ve kanunla öngörülen diğer önlemler uyarınca makul bir süre içerisinde bölge sakinlerine ikametgâhlarını ve mülklerini gere verecek, bunun mümkün olmaması durumunda adil bir tazminat verecektir. (2) Spesifik bölge ve alanlara yeni yerleştirilen bireyler konusunda, Irak Mülkiyet İddiaları Komisyonu tüzüğünün 10. Maddesi uyarınca ilgili bireylerin yeniden yerleşime tabi tutulabilmelerini, devletten tazminat alabilmelerini, geldikleri ildeki ikametgâhlarına yakın yerden yeni arazi alabilmelerini veya bu alanlara taşınma maliyetini karşılayacak tazminat alabilmelerini sağlayacak adımları atacaktır. (3) Bölge ve alanlarından göçe zorlanmak üzere iş veya diğer destek araçlarından yoksun bırakılan kişiler konusunda bölge ve alanlarda yeni istihdam fırsatları yaratacaktır. (4) Milliyet değiştirme konusunda, ilgili bütün kararları yürürlükten kaldıracak ve etkilenen kişilere milliyet değiştirme ve baskıya tabi olmaksızın kendi ulusal kimliklerini ve etnik yakınlıklarını belirleme hakkını tanıyacaktır.

(B) Önceki rejim ayrıca siyasi amaçlarla idari sınırları maniple etmiş ve değiştirmiştir. Irak Geçici Yönetimi Başkanlık Konseyi bu adil olmayan değişikliklerin kalıcı anayasada giderilmesine yönelik olarak tavsiyelerde bulunacaktır. Başkanlık Konseyinin bir dizi tavsiye üzerinde oy birliği ile karar veremediği durumlarda konunun incelenmesi ve tavsiyelerde bulunulması için oybirliği ile tarafsız bir hakem atayacaktır. Başkanlık Konseyinin hakemde karar kılamaması durumunda Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinden hakem olarak uluslar arası saygın bir kişi atamasını isteyecektir.

(C) Kerkük de dâhil olmak üzere tartışmalı bölgelerin kalıcı çözümü bu önlemler tamamlanıncaya, adil ve şeffaf bir referandum yapılıncaya ve kalıcı anayasa kabul edilinceye kadar ertelenecektir. Bu çözüm adalet ilkesi ile tutarlı ve bu bölgelerdeki halkın iradesini hesaba katan bir çözüm olacaktır.

Başka bir deyişle, Kerkük?ün statüsü de dâhil olmak üzere federasyonun yapısı ve Kürtlerin yeni Irak içerisindeki siyasi ağırlığı yapılacak bu anayasa ardından belirlenmiş olacaktır. Kürtlerin seçimler öncesinde Kerkük?e Kürt nüfus taşımalarının temel amacı Kerkük?ü Kürt federe bölgesine dâhil etmektir. Ancak, seçimlerde olası Kürt ağırlıklı mahalli bir idare oluşumuna rağmen bu mümkün görülmemektedir. Zira Kürtler kalıcı anayasanın tespit edileceği mecliste oyların ancak %25?ine sahip olacaklardır. Uluslar arası toplum tarafından Kerkük bölgesi olası bir etnik çatışma alanı olarak görülmekte ve kentin özel bir statüye tabi olması konusunda birleşmektedir. Anılan çözüm Türkiye?nin de resmi isteğidir. Bu istek bugün Talabani tarafından açıklanan Brüksel modeli önerisi ile beklenti çıtası seçim öncesinde çok yukarı çekilen Kürt seçmen kitlesine sunulmaya başlamıştır.

Kanımızca Irak?ta seçim sonrası hemen ortaya çıkan acil sorun Kürt devleti olasılığı değil, bir Sünni - Şii çatışması olasılığıdır. El-Kaide sempatizanı, bağlısı Ebu Musab El Zarkavi grubunun demokrasiyi bir bütün olarak reddeden ve Sünni kesimi seçimleri boykota çağıran tavrı dikkat çekici bir manipülasyonu beraberinde getirmiştir. Grup ABD düşmanlığını bir kenara bırakarak, ?Bağdat Şiilere bırakılamaz!? sloganı ile Sünniler arasında var olan etki alanını bir Sünni ? Şii çatışmasına yol açacak şekilde maniple etmiştir. Gerçekten de Sünni kesimin boykotu önemli sorunları beraberinde getirebilir, ancak seçimlere katılım düzeyinin diğer kesimlerde oldukça yüksek seyretmesi seçimlerin meşruiyeti sorusunu münferit olaylar dışında devre dışı bırakmıştır. Ortadoğu?yu asıl karıştıracak olan da zaten bu tür bir mezhep savaşı olacaktır.

Yazarın, ?Kerkük'ün federe bir Kürdistan'ın parçası olması önce Irak'ın daha sonra Türkiye'nin ve İran'ın parçalanması ile sonuçlanacak bir süreci başlatabilir. Gelecek on sene içinde Ortadoğu bölgesel bir iç savaş süreci içine çekilebilir.? tezi bu nedenle gerçeği yansıtmamaktadır. Hem geçici anayasada Kerkük ve genelde Kürt federatif bölgesi için çizilen sınırlandırıcı çerçeve, hem de yeni anayasayı yapacak (yani Kerkük?ün statüsünü belirleyecek) meclis içerisinde Kürtlerin oransal azlığı bu konuda Kürtlerin ideal çözümünü olanaksız kılmaktadır. Kerkük?ün statüsü henüz belirlenmemiştir ve bu statü muhtemelen uluslararası toplumun ve kurumların müdahil oldukları bir süreçte özel statünün ayrıntılarının belirlenmesi ile bitecektir. ABD?nin Kerkük?ün Kürt bölgesine bırakılması tercihinde kararlı ve baskıcı bir tutum izleyeceği beklentisi ise günün koşullarına ve bölge gerçeklerine aykırı düşmektedir. Nitekim bağımsız Kürdistan ve Kerkük konusundaki ?parlak? Kürt fikirleri, Şii ve Sünni Arap kesimler ile Türkmen ve diğer azınlıklar nezdinde pek yankı bulmamış, ilgili taraflar Irak?ın bütünlüğü ve Kerkük?ün Irak?ın ayrılmaz bir parçası olması konusunda bilinen fikirlerini tekrar etmişlerdir.

Üniter Irak tercihi ideal tercihimiz olabilir ama üniterliği garanti altına almanın tek yolu anti-federalizm olmadığı gibi, üniter devlet tercihinin ayrılıkçılığı engelleyeceği varsayımı da büyük bir tarihsel yanılgıya işaret etmektedir.

Sayın Özdağ?ın yazısında satır aralarından da çıkarılabileceği şekilde ABD dış politikasında yeni muhafazakâr etki (neo-Con) sınırlıdır. Her ne kadar ABD politikasını belirleyen bakanlıklarda iki veya üçüncü adamlar bu kanada mensup olsalar da I. Bush devri neo-Con politikalarının süreceği beklentisi gerçekçi değildir. Nitekim genel eğilim müttefiklerle ilişkilerin güçlendirilmesi ve istikrarlı hale getirilmesi üzerinde bir ittifakın olduğunu göstermektedir. ABD, bu müttefiklik ilişkilerini yeniden tanımlama ve bu temelden devam etme konusunda seçeneksizdir. Bizatihi Irak?tan çıkışı, bölgeye yeni anayasa yapıcıların ve demokratik Irak yönetiminin korunmasına ve ihdasına yönelik bir BM veya BM destekli bir koalisyonun desteği ile mümkün olabilir. ABD Türkiye?nin Kuzey Irak?a askeri müdahale seçeneğini engellemeye çalışma noktasında yalnız değildir ve bu konuda Türkiye?ye destek verecek tek bir ülke veya kurum bulunmamaktadır. Aynı şekilde Irak?a komşu ülkelerin Irak?a müdahalesi konusunda Irak?ta da ciddi bir hassasiyet bulunmaktadır. Dolayısıyla Türkiye?nin Irak?a müdahil olmasını tek engelleyen ABD değildir. Aksine ABD belli bir süre Türkiye?yi Irak?a müdahil etme konusunda ciddi çalışmalar yürütmüştür.

Yine Kürtlerin Saddam döneminde kimyasal silah saldırısı da dâhil olmak üzere sürgün, göç gibi birçok farklı enstrümanla yoğun baskı altında kaldıkları ve Saddam politikaları öncesi konumlarına iade dilmeleri konusunda genel bir ittifak söz konusudur. Bu ittifakın hakların geri verilmesi ile sınırlı olduğu, dolayısıyla bağımsız bir Kürt devleti seçeneğini içermediğini belirtmek gerekir. Kürtlerin bağımsızlık çılgınlığına kapılmaları durumunda karşılarına çıkacak ilk gücün Türkiye olacağı, onun karşısında da ABD?nin çıkacağı beklentisi ise had safhada indirgemeci bir anlayışa işaret etmektedir.

Öncelikli olarak bu seçeneğin en büyük muhalifleri ülkede çoğunluğu oluşturan Arap kesimler olacaktır. Kürt bağımsızlığı diğer komşu ülkeler tarafından da tercih edilen bir seçenek olmayıp açıkça bir husumet kaynağı olarak görülmektedir. Öte yandan küresel kapitalizmin işleyiş mantığına da aykırıdır. ABD?yi bağımsız bir Kürt oluşumunu desteklemeye itecek geçerli bir stratejik gerekçe de bulunmamaktadır. Zira federal yönetim ve özel statü, ABD, İngiltere ve petrol devlerinin daha kolay kontrol edebilecekleri bir fırsatlar manzumesi sunmaktadır. Bağımsız Kürt devleti ise pratik olarak Irak petrollerinin yarıya yakın bir kısmının uzun bir süre boyunca uluslararası pazara sunulamaması anlamına gelecektir. Zira şimdi olduğu gibi olası bir bağımsızlık ilanı durumunda ilk hedefler petrol boru hatları ve petrol üretim alanları olacaktır. Bu durum bizatihi ABD?nin bölgeye müdahale etme gerekçesine aykırıdır: Enerji kanallarının ve merkezlerinin kontrolü.

Bu nedenle Türkiye?nin Irak politikasında aşağıdaki adımları izlemesi daha doğru olacaktır:

1. Irak politikası Kürtlerle sınırlı tutulmamalıdır. Gerçekleşmesi pek muhtemel olmayan bir senaryo üzerinden Kürtlerle karşılıklı demeçlerle gerilimi tırmandırmak Türkiye?ye bir şey katmaz. Kürtlerle, Şiilerle, Sünnilerle belirleyici ABD dolayımı olmadan ilişki kurulmalıdır.

2. Türkiye?nin Türkmen politikası iflas etmiştir. Türkiye 1959 yılı katliamı da dâhil olmak üzere sonrasında laik ve üniter Baas rejimi tarafından da sürdürülen Türkmen karşıtı uygulamalara tarihinde hiçbir zaman gerçek anlamda müdahil olmamıştır. Kerkük boşaltılırken buradan sürülen Türkmenlerin hakkını savunmamış, Araplaştırılırken sessiz kalınca Kürtleştirmeye dönük eleştirel tutumu da doğal olarak samimiyetsiz bulunmuştur. Sayın Özdağ?ın tedbirler listesinde bir kez daha sergilendiği şekliyle sadece Sünni Türkmen?leri o da yalnızca tek bir örgütlerini (Irak Türkmen Cephesi) dikkate alan, hedefleyen Türkmen politikası, Türkmenler içerisinde bile sınırlı bir destek alabilmektedir. Bu nedenle tüm Türkmenlerin haklarının anayasal garanti altına alınması (daha doğrusu var olan anayasal haklarının korunması) için çaba sarf edilmelidir. Tekraren, bu yapılırken sadece Türkmen Cephesi değil tüm Türkmenler hesaba katılmalıdır.

3. Bir Sünni ? Şii çatışmasının önlenmesi için gayret sarf edilmeli, Irak halkını Sünni Araplardan, Türkmenleri Sünni Türkmenlerden ibaret gören Sünni temelli politikalar terk edilmelidir.

Türkiye Irak?ta gerçek bir barışı bölgede garanti edebilecek yegâne bölgesel güçtür. Bu gücün Kürtlerle gerilim gibi dar bir alana sıkıştırılması ABD politikalarının bir sonucu değildir. Türkiye?nin on yıllardır sürdürdüğü Irak politikasının neticesinde ortaya çıkmıştır. Türkiye?nin çapını küçültme yanlısı güçleri en çok sevindirecek gelişme Türkiye?yi Kürt meselesine angaje etme, diğer tüm çıkarlarını bu angajman nedeniyle boş vermesi, ihmal etmesi ya da basitçe görmemesi olacaktır. İlginç olan nokta ülkemizin bu senaryoyu ikinci kez yaşıyor olmasıdır. Ülkemizin içinde ve dışında Türkiye?nin tüm kaynaklarını, gücünü, entelektüel enerjisini Kürt angajmanına harcaması konusunda istekli kesimler bulunmaktadır. 10 senemize, on binlerce canımıza mal olan bir senaryoyu yeniden gündeme getirmenin memleketin hayrına olmadığı açıktır. Oysaki Irak konusunda Türkiye?nin stratejik çıkarları Kerkük ya da Kuzey Irak ile sınırlı değildir. Irak?ta istikrar ve kaos ortamının sona ermesi Türkiye için çok önemli fırsatları beraberinde getirecektir. Türkiye?nin Suriye ile yaptığı türden anlaşmalarla Irak?ın tümünü ekonomik hinterlandına dâhil etmesi işten bile değildir.

Öte yandan Türkiye-ABD ilişkilerinin Kürt meselesine indirgenmesi de son derece yanlış görünmektedir. Irak konusunda ABD ile aramızda yazarın da ifade ettiği, belli politik odaklarca dile pelesenk edilen ölçüde keskin bir ayrım olup olmadığı tartışmalıdır. Bir çatışma varsa bile bu çatışmanın stratejik, taktik işbirliği içinde olduğumuz diğer alanlara nasıl birebir taşınabildiğini anlamak da mümkün değildir.

Dilerseniz bunları Sayın Özdağ?ın formüle ettiği tedbirler içerisinde somutlayalım:

"1) Türk ordusu Afganistan'daki bütün görevlerini sona erdirmelidir."

Türkiye Afganistan?a yüksek Amerikan çıkarları için gitmemiştir. Afganistan ile tarihten gelen bir ilişkimiz vardır. Afganistan Türkiye?nin stratejik ilgi alanı olan Orta Asya bölgesinin anahtarıdır. Üstelik de Afganistan operasyonu NATO tarafından yürütülmektedir ve Türkiye bu operasyonu başından beri desteklemiştir.

"2) Irak'taki seçimleri gayri meşru ilan etmelidir."

Irak seçimleri gayri meşru değildir. %60?a yakın bir katılımla gerçekleşmiştir. BM ve uluslar arası toplum tarafından tanınmıştır. Karşı tez ileri sürülebilecek tek münferit durum Kerkük?tür. Burada bile Kerkük?teki genel değil, bölgesel idari seçimler konusunda memnuniyetsizlik ifade edebilirsiniz o kadar. Diğer bir gerekçe olarak ileri sürülebilecek Sünni boykotu ise seçimin meşru sayılmamasına yetmez zira boykotun büyük ölçüde El-Kaide tehditlerinden kaynaklandığı bir sır değildir. "

"3) Irak'ta kurulacak hükümetin Kerkük'ün statüsüne yönelik politikalarını görmeli eğer bu konularda bir olumsuzluk hissedilir ise hükümetini tanımamalıdır."

Oluşacak hükümetin görevi Kerkük?ün statüsünü belirlemek değildir. Yukarıda anayasadan açıkça alıntıladığım bölümlerde açıkça zikredildiği üzere Kerkük?ün statüsü dondurulmuştur ve bu statüye Meclis anayasa yoluyla karar verecektir.

"4) İncirlik Hava Üssü'ndeki bütün Amerikan uçuşları durdurulmalıdır."

İncirlik Hava Üssü?nde hâlihazırda yalnızca tek yönlü (Geliş) uçuşlara izin verilmektedir. ABD muharip uçakları üste konuşlu değildir. ABD?nin Türkiye?nin net tavrı nedeniyle bu konuda resmi bir talepte bulunmuş değildir. SEIA?nın tadili önerisi tarafımızdan geri çevrilmiştir.

"5) Ankara, ABD'ye İncirlik'i kullanma imkânı veren anlaşmayı askıya almalıdır."

Bu anlaşma (SEIA) zaten fiili olarak askıda bulunmaktadır. SEIA ve ekleri ile ABD?ye 48 adede kadar muharip uçak bulundurma izni veren hükümler uygulanmamaktadır.

"6) Irak konusunda Ankara, Washington ile her türlü sivil ve askeri işbirliğini sona erdirmelidir."

Irak konusunda ABD ile sivil işbirliğini sona erdirmenin hiçbir getirisi yoktur. Bahse konu sivil işbirliği Türkiye?nin çıkarınadır. ABD ile askeri bir işbirliği mevcut değildir. Kastedilen Irak ordusunun NATO kapsamında eğitilmesi ise Türkiye zaten bunu reddetmiş ve sadece Irak polisine eğitim sağlayacağını ifade etmiştir.

"7) Irak'a yapılan ve Irak'tan yapılan bütün askeri ve sivil uçuşlara Türk hava sahası kapatılmalıdır."

Bu ambargo kapsamına girer ve Irak ile ya da ABD ile sınırlı olmayan uluslar arası bir sorun yaratır. Türkiye?nin Irak?ın özgürleşmesini mi, yoksa ABD?nin Irak?ta zorda bırakılmasını mı amaçladığı fikri anlaşılmaz hale gelir. Bu uçuşlar içerisinde ağırlık sivil, insani amaçlı uçuşlardır. Askeri uçuşlardan ne kastedildiği belirtilmemiştir.

"8) Habur sınır kapısı kapatılmalı, Irak ile her türlü ticaret derhal durdurulmalıdır. Bu konuda Suriye ve İran ile işbirliği geliştirilmelidir."

Bu ambargo eğilimi ABD?yi değil, Irak halkını cezalandıracaktır. Hiçbir anlamı ve pratik çıkarı olmadığı gibi açık bir husumet gösterisidir.

"9) Türkiye'de faaliyet gösteren ve Kuzey Iraklılara ait olan bütün firmalara ve banka hesaplarına el konulmalıdır."

Türkiye serbest ticaret ve liberal ekonomi kurallarına göre yönetilen bir ülkedir. Katı devletçi, faşist ya da komünist ekonomi anlayışına sahip değildir. Açıkça teröre finansman kaynağı oluşturanlar veya mevzuatımıza aykırı faaliyet gösterenler dışında hiçbir ekonomi faaliyeti yasaklanamaz. Aksine Kuzey Irak veya Iraklıların ülkemizde yatırım yapmaları teşvik edilmeli, ortak girişimler desteklenmelidir.

"10) ABD'den yapılması düşünülen bütün büyük askeri alımlar askıya alınmalıdır."

Böylece başka kaynaktan alınması mümkün olmayan, maliyet etkin olmayan silah sistemleri ve modernizasyon ihtiyaçlarının karşılanamaması nedeniyle TSK büyük bir zafiyete uğratılmış olmuyor mu? Bu tedbirin başka bir açıklaması yoktur.

"11) Türkiye, gerek görür ise dış borçlarını yeniden yapılandırabileceğini ve borsada dış müdahale hissetmesi durumunda borsada işlemleri dileği sürece durdurabileceği açıklamalıdır."

İşte liberal ekonomi karşıtı bir tedbir daha: yani Türkiye IMF ile ilişkilerini askıya alacak, serbest ekonomisini katı devletçi makas altına alacak böylece ABD?yi mi cezalandıracak? Bu ABD'nin Irak politikasını değiştirecek mi?

"12) Türkmen Cephesi'nin kendisini bütün dünyada en etkili şekilde izah etmesini sağlayacak kaynağı sağlamalıdır."

Türkmenler, Türkmen Cephesinden ibaret değildir. Türkmenleri organize etme ya da temsil etme kapasitesi sınırlıdır. Önerilen tedbir ciddi bir hatanın tekrarından ibarettir.

"13) Türkmenlerin KDP ve KYB'nin gerçekleştireceği bir katliama karşı kendilerini korumasını sağlayacak askeri yardım sağlanmalıdır."

Böyle bir katliam olmayacaktır. Böyle bir katliama kalkışılması durumunda zaten fiili müdahale için ?meşru? olmasa bile ?uygun? bir zemin oluşur.

"14) Türkiye bu önlemleri almaya başladığı zaman Washington, Ankara'dan muhtemelen K.Irak'taki birliklerini çekmesini talep edecektir. ABD ile doğrudan bir askeri çatışmaya neden olacak bir eyleme girilmeden bu talebe karşı direnilmelidir."

Türkiye bu önlemleri almaya başladığı zaman ABD?nin Türkiye?ye karşı önlemlerinin Kuzey Irak ile sınırlı olacağını öngörmek son derece yanlıştır. Önerilen dar Kürt angajmanlı Türkiye politikasının aksine ABD global bir politika izleyecektir. Kuzey Irak?tan askerlerin geri çekilmesini de Irak ile ticareti ortadan kaldıran, Irak?a ambargo uygulanmasını, hesaplarına el konulmasını öngören önceki tedbirler Irak hükümeti ABD?den çok önce isteyecektir.

"15) Bu süreçte Türkiye, ABD ile bütün iletişim kanallarını açık tutmalı, Washington'daki Türk dostlarını çevreleri ABD yönetimini akıl yoluna davet etmeye yönlendirmelidir."

Sayın Özdağ makalesinin başında en son yapılacağın ilk önce yapılmaması gerektiğinden dem vuruyordu. Aslen önerilen tedbirlere girişmeden ilk olarak yapılması gereken husus bu son maddede zikredilmektedir. Türkiye, zaten bir dönemdir ABD üst yönetiminin kritik ziyaretlerine sahne oluyor. ABD Avrupa Merkez Ordu Komutanı, Dışişlerinden Armitage, Pentagon?dan Feith vb. ve en sonunda da Rice ile süren bu ziyaretlerin tek amacı var iki ülkenin Irak politikasının uyumlu hale getirilmesi. Ne ABD Türkiye?den vazgeçebilir, ne Türkiye ABD?den. Yaşadığımız tarihsel dönem, coğrafyamız her iki tarafın da bu ilişkiyi yok saymasını ve her iki taraftan şahinlerin iki ülke arasındaki politikaları belirlemesini olanaksız kılmaktadır.

Sayın Özdağ?ın önerdiği stratejik tepki önlemleri, Türkiye?yi daha fazla izole etmeyi, Kürt sorununa angaje küçük bir ülke yapmayı, ekonomik sistemini Rus tarzı mafya kontrolünde katı devletçilik ile Çin tarzı fırsatçı kapitalizm arasına oturtmayı, Ortadoğu, Balkanlar, Kafkasya ve Orta Asya?da mevcut ve potansiyel etkisini kısıtlamayı ve tedrici olarak ortadan kaldırmayı amaçlıyorsa son derece yerindedir. Hemen uygulanmalıdır. Yok, eğer Türkiye?nin Batı bloğu ile eşit ve onurlu bütünleşmesini, Doğu ile güçlü bir konumdan yeniden ilişki formüle etmesini, etrafında bir barış kuşağı oluşturarak geçmiş husumetleri yoğun bir işbirliği ile ortadan kaldırmasını amaçlıyorsa işe yaramayacaktır.

Sayın Özdağ samimi olmalıdır. Bu önlemlerin hiçbirisi doğrudan ABD çıkarlarına zarar vermiyor, yaptırım gücü bulunmuyor. Hatta doğrudan ABD?yi hedeflemiyor bile. Bu önlemler Irak halkını cezalandırmayı, Türkiye?yi batıdan kopararak Avrasya bloğuna itmeyi beraberinde getiriyor. Bir ülkenin gücü pazılarını veya dişlerini göstermesiyle orantılı değildir. Güç, temelde ekonomik ve kültürel altyapı ile beslenir, askeri potansiyel ile korunur. Türkiye?nin Irak politikaları güç gösterme eksikliğinden değil, kendi tarihsel, ekonomik, kültürel potansiyelini belirli kesimlerin siyasi rantı uğruna (Kürt ve Türkmen örneklerinde görüldüğü gibi) daraltmasından ötürü problemlidir. Öte yandan ekonomide bile yalnızca belirli bir güven aralığında değerlendirilen ceteris paribus ilkesinin strateji alanında kullanımına çok dikkat etmek gereklidir.

Ne içine sokulmaya çalıştığımız Türk ? Kürt çatışması, ne yaratılmaya çalışılan Türkiye-ABD gerilimleri salt anılan taraflara indirgenemez. AB, Çin, Rusya, BM, Arap Birliği vb. parametreler devre dışı bırakılarak izole bir modelde incelenemez. Açıkçası hem bu temel prensip bakımından, hem Irak?a ilişkin öngörüler bakımından, hem de önerilen tedbirler bakımından Sayın Özdağ?ın bu yazısı ciddi bir hayal kırıklığı yaratmıştır.

Kaynak metin: Türkiye, Irak'ta ne yapabilir? Ümit Özdağ. Akşam Gazetesi, 31 Ocak 2005

http://www.aksam.com.tr/arsiv/aksam/2005/02/07/yazarlar/yazarlar325.html

Hakan Gürel 19.01.2005

İran konusu çok ilginçleşmeye başladı. Karşılıklı demeçlerle, Hersh'in yazısıyla tırmanan bir süreç yaşanıyor. Peki gerçekten de diplomatik dille bir tırmanmadan bahsedilebilir mi? Bu değerlendirmede temel olarak ABD'nin ve/veya İsrail ve/veya başka bir ülke veya ittifakın İran'a bir saldırı düzenlemeleri için gereken şartların neler olduğunu ve bu şartların olgunlaşıp olgunlaşmadığını tartışmaya çalışacağım. İran'a olası bir saldırının (askeri anlamda) nasıl olabileceğine dair bir değerlendirme Turkish Defence dergisinin 2. sayısında Özge Kılınç imzasıyla yer aldı. Benimkisi ise askeri değil, stratejik bir yaklaşım olacak.

Önce basında dile getirildiği kadarıyla ABD ve/veya İsrail'in İran'a saldırma gerekçelerine bakalım. Şu ana kadar dile getirilen iki temel görüş var:

1. İran'ın kitle imha silahı programı yürütmesi (nükleer silah)

2. İran'ın ABD'nin enerji yollarına hâkim olma planında bir engel oluşturması

Bu iki şartın bir saldırıya temel oluşturması için öncelikle hakiki olmaları gerekli. Burada önemle bir noktanın altını çizmek isterim, tartışmak istediğim şey İran'a bir saldırı için saldırgan tarafından icat edilebilecek bahaneler değil, gerçekten bir savaşı zorunlu kılacak şartlar. Zira ABD gibi fütursuz bir saldırgan imgesi veren ülkelerde bile propaganda savaşı yaratılan bahaneler üzerinde gider gibi görünse de aslen gerçek savaş hakiki stratejik nedenlere dayalı olarak yürütülür.

İran?ın kitle imha silahları edinme konusunda istekli olduğu biliniyor. Özellikle İran-Irak savaşı sırasında ve sonrasında Körfez Savaşı ile bu programlara hız verdiği biliniyor. İran?ın kimyasal silahlara sahip olduğu, biyolojik silah geliştirme kapasitesini artırdığı ve nükleer silah edinme konusunda ise somut adımlar attığı bağımsız kaynaklarca doğrulanıyor. Özellikle NBC (Nükleer-Biyolojik-Kimyasal) başlıkların kullanılabilmesine dönük olarak güçlü bir balistik füze kabiliyetine sahip. Bu balistik füze kabiliyetinin menzili giderek artmakta ve tahminen 10 sene içerisinde kıtalararası balistik füze (ICBM) üretimine geçmesi beklenmektedir.

İran Kitle İmha Silahları (KİS) ile ilişkili olarak aşağıdaki uluslararası anlaşmalara taraftır:

1. Nükleer Silahların yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (Treaty on Non-Proliferation of Nuclear Weapons) http://www.nuclearfiles.org/redocuments/1968/680701-npt.html

2. Kapsamlı Nükleer Test Yasaklama Anlaşması (Comprehensive Nuclear Test Ban Treaty - CTBT) http://www.clw.org/pub/clw/coalition/ctdocs.htm

3. Biyolojik Silahlar Konvansiyonu (Biological Weapons Convention - BWC) http://www.fas.org/nuke/control/bwc/text/bwc.htm

4. Kimyasal Silahlar Konvansiyonu (Kimyasal Weapons Convention - CWC) http://www.opcw.org/html/db/cwc/eng/cwc_frameset.html

Ne var ki İran kimyasal ve biyolojik silahlar konusunda ve nükleer silah geliştirme çabaları ile bu antlaşmaların belli hükümlerini ihlal etmektedir. Bu nedenle de ABD ve AB?nin aleni ve zımni ambargosuna maruz bırakılmaktadır. İran?ın Buşehr?de sahip olduğu nükleer tesisler teoride IAEA denetimine açıktır, ancak tesislerin denetimi konusunda İran?ın isteksiz davrandığı gözlerden kaçmamaktadır. İran Füze Teknolojileri Kontrol Rejimine (http://www.mtcr.info/english/index.html) taraf değildir. Dolayısıyla menzil konusunda bağlayıcı bir antlaşmaya taraf olmamıştır. İran?ın sahip olduğu KİS kabiliyeti kuramsal olarak komşularına bir tehdit olarak değerlendirilebilecek seviyeye ulaşmıştır. Bu seviyeye ulaşmasında Rus, Çin ve kısmen Kuzey Kore katkısının olduğu aşikârdır. Kuramsal tehdit ile pratik tehdit arasında önemli farklılıklar bulunduğu gibi bahse konu antlaşmaları ihlal eden tek ülke de İran değildir. Dolayısıyla kuramsal tehdit ve ihlal saldırı vesilesi olamaz.

İran?ın KİS edinme programlarının aslen saldırıdan çok savunma amaçlı olduğu, başka bir deyişle kuramsal saldırı potansiyelinin, pratiğe dökülme olasılığının düşük olduğunu iddia etmek de doğru olmayabilir. Başka bir deyişle, İran?ın elinde bulundurduğu KİS silahları ülkemiz için de dikkate alınması gereken bir tehdittir. Bu tehdidin aciliyeti ise ayrıca değerlendirilmelidir. İran?ın elinde bulundurduğu ve hassas olmayan (yüksek CEP (dağılma) yüzdesi) balistik füzeleri hakiki bir tehdit haline getiren elindeki kimyasal ve biyolojik silahlar olmaktadır. Zira bu başlıkların hassas güdüme gereksinimi çok da yoktur, kitlesel bir hedefe yakın atılması/düşmesi yeterli olacaktır. Ülkemiz NBC silahları konusunda bir program izlememektedir. Aslında teorik olarak herhangi bir sinek ilacı, deodorant, zirai ilaç fabrikasının ufak değişikliklerle kimyasal silah tesisine çevrilmesi işten bile değildir. Moleküler Biyoloji ve Genetik konusunda çevre ülkelere nazaran çok ileride olan ülkemizde benzer şekilde bir Biyolojik Silah programı kolaylıkla uygulanabilir. Ancak ülkemiz taraf olduğu antlaşmaların gereğini yerine getirmekte, NBC silahları yerine bu silahlara karşı kullanılacak araç, gereç ve ajanları geliştirmektedir (bkz. TUBİTAK-SAGE).

İran?a dönersek: İran?ın bahse konu silahları edinmeye başladığı dönemleri inceleyerek bu silahların stratejik değerini ve amacını daha iyi anlayabiliriz. Kimyasal silah programı, bu silahların Irak tarafından İran-Irak savaşında kullanılmaya başlanmasıyla birlikte ele alınmıştır. Bu nedenle daha çok karşı-mukabele ve caydırıcılık kapsamında değerlendirilebilir. Aynı programların Körfez Savaşı sonrası sürdürülmesi ise ABD öncülüğündeki koalisyonun ilk Körfez Savaşı sırasında bölgeye müdahil olması, müdahalenin biçimi ve müdahale sonrasında gelişen yeni güç dengeleri ile ilgilidir. Bu savaştan sonra Basra Körfezi üzerindeki İran stratejik hâkimiyeti iddiası hem bölgede giderek kalıcılık gösteren ABD mevcudiyeti, hem de Körfez İşbirliği Komitesi?nin hızlı bir silahlanma yarışına girmesiyle yokuşa sürülmüştür. İran, zayıflayan Irak?ın meydana getirdiği kara deliğin çekim gücüne konvansiyonel silahlarla karşı koyamayacağı kanısıyla balistik füze ve KİS programlarına hız vermiştir.

Soğuk Savaşın bitmesi ve Sovyet İmparatorluğunun çöküşü ile Ortadoğu enerji bölgeleri, jeopolitik hatları ve ideolojik mevzileri özelde münhasıran ABD ve genelde Batı etkilenimi altına girmeye başlamıştır. Bu bölgede yapılan ilk savaş, nasıl başlatıldığı, nasıl gerekçelendirildiği gibi medyatik bahaneler dizgesi bir yana soğuk savaş sonrası küresel yeniden inşa programının temel taşı niteliğinde olmuştur.

Şu an üç stratejik savaş eş zamanlı sürmektedir. Bu eş zamanlılık farklı stratejik bölgelerde düşman olanların, farklı yerlerde müttefik olabildikleri çok değişkenli, çok ittifaklı, görünüşte kaotik, ama yalın düşününce gayet rasyonel bir mücadele biçimini ortaya koymaktadır:

İlk savaş, Soğuk Savaş sonrası dünyanın küresel kapitalizm sistemine entegrasyonu yönünde verilmektedir. İlk Körfez Savaşı, Kosova ve son olarak Afganistan buna örnek olarak verilebilir.

İkinci savaş, soğuk savaşın galibi Batı bloğunun Atlantik fay hattı üzerinde verdikleri mücadele üzerine biçimlenmektedir. Burada küresel kapitalizmin iç görev dağılımı mücadelesi verilmektedir. İlk savaşta müttefik olan ülkeler bu ikinci savaşta karşıt kamplarda yer alabilmektedir. ABD?nin son Irak müdahalesi buna örnek olarak verilebilir.

Öte yandan üçüncü savaş ise Soğuk Savaşın tozunu, enkazını üzerinden atarak yenden stratejik hinterlandına hâkim olmaya çalışan Rusya, kendisine bu devler savaşında bir yer, stratejik küresel bir aktör ortaya çıkma zamanı kollayan Çin, güçlü bir ekonomik kalkış (take-off) yaşayan Hindistan gibi ülkelerin vermeye başladıkları mücadeledir.

Tüm bu farklı stratejik aktörlerin bir arada, eş zamanlı ama farklı zamansallıklarla devindikleri mücadele arenası İran?a da farklı bir rol biçmektedir. İran?ın Rusya ve Çin tarafından desteklenmesi, öte yandan AB tarafından yedek güç olarak devrede tutulmasının tek amacının bölgesel dengelerin -şimdilik kaydıyla- bozulmamasını sağlamak olduğu değerlendirilebilir. İran konumu itibariyle Avrasya kıtasının güney koridorunun tam ortasındadır. Doğusunda, Orta Asya?nın müstahkem mevkii (highland) olan Afganistan, batısında ise Avrasya?nın cazibe merkezi Türkiye bulunmaktadır. Öte yandan, kuzeyinde Avrasya ana kıtasının stratejik aktörü Rusya, güneyinde ise Ortadoğu?nun enerji kaynakları uzanmaktadır. İran?ın bu stratejik alanda sınırlarının çok uzun bir süredir değişmeden kalmış olması (belki Transkafkasya hariç) bahse konu ülkenin farklı stratejik bölgeler arasında uzun süredir kontrol altında tutulduğunun bir göstergesi olarak okunmalıdır. Aynı kontrol İran?ı diğer stratejik aktörlerin müdahale alanı dışında da tutmaktadır. İran?ın ideolojik anlamda genel geçer duruşunun farklı, küresel kapitalizm ile entegrasyon yapmadan kalabilmiş olmasının nedeni kanımızca budur.

İran?ın ABD kontrolünde olduğu Şah döneminde bile İran NATO üyesi olmamış, dolayısıyla bir paktın organik bir üyesi olmaktan ziyade, soğuk savaşın kutuplarından birisi ile münferit bir ilişki geliştirmiştir. İran küresel güçlerin kıyısına gelip durduğu bir ateşkes bölgesi hüviyetindedir.

Sorumuz açık, ne oluyor, şimdi bu ateşkes bozulacak mı? Basında okuduğumuz karşılıklı demeçler böyle bir gidişatı mı ima ediyor? Aslında ilk kan?ı döken SSCB olmuştur. Afganistan yoluyla Avrasya ana kıtası ile Hint Okyanusu arasında bir ideolojik, politik, ekonomik hat oluşturmak isteyen SSCB?ye karşı direnişi ilk örgütleyen (en azından can yakıcı silahları (SA-7 MANPADS) ilk sağlayan) ülke Çin olmuştur. ABD?nin daha sonra devreye girdiği bilinmektedir.

SSCB?nin İran?ı hem Afganistan, hem de Suriye ve Irak üzerinden kuşatan stratejik baskısının İran?da bir rejim değişikliğini (üstelik de bu konuda çok rol oynayan İran Komünist Partisinin (TUDEH), mollalar lehine nihai tasfiyesi bedeline rağmen) cesaretlendirdiği ve ABD?yi Ortadoğu?da İsrail?e, Hint stratejik bölgesinde ise Pakistan?a sıkıştırdığını biliyoruz. Buna verilen yanıt ise Sovyet sistemini çökerten bir dizi olayı tetiklemiştir.

Öncelikle Çin, Orta Asya?daki dengenin SSCB lehine bozulmasına karşı devreye girmiş, Ortadoğu?da sıkışan ABD ise Rusya?yı yıkıma götürecek kanlı bir savaşı mümkün kılacak donanım ve destekle Afganistan?a müdahil olmuştur. Neticede İran?ı yine uluslararası sistemin kıyısında bırakan bir uzlaşı/ateşkes oluşmuştur. Taliban hareketinin Afganistan?da güçlenmesi ise İran da dâhil olmak üzere tüm bölge ülkeleri üzerinde bir endişe yaratmıştır.

Rusya ilk başlarda Afganistan?da eğitim gören radikal İslamcı hareketlerin savaş gücünü oluşturduğu yeni Afganistan?ı Çeçenistan?da çoluk çocuk katlederken, Afganistan?a bu kez Batı bloğu müdahil olmuştur. Batı?nın Afganistan müdahalesi karşısında Rusya Şanghay Beşlisini, Çin Hint Okyanusu ekonomik işbirliğini devreye sokmuş ve bu kez yeni ateşkes hattı İran?ı da aşarak Afganistan sınırlarına gelmiştir. ABD?nin Türkî Cumhuriyetlerde üs ve iktidar elde etmesi ise bu ateşkesin uzun ömürlü olma ihtimalini ortadan kaldırmaktadır.

Avrasya güney koridorunun merkez ülkesi İran, bu merkez olma niteliğini kaptırmak üzeredir. Türkiye?nin enerji koridorları üzerinde hem Batı Bloku çerçevesinde Transkafkasya (Bakû - Ceyhan), hem Rusya ile ortak Transbalkan (Bulgaristan, Makedonya, Arnavutluk), hem de mevcut Kerkük boru hatları ile önemli bir stratejik kontrol üstünlüğü bulunmakta. Afganistan konusunda ciddi olduğunu her vesileyle ortaya koyan Batı dünyası ise Hindistan-Pakistan çekişmesinin yarattığı stratejik kara deliği onarma yoluna giderek (ki karşılıklı yapılan onca nükleer bomba denemesinden sonra Hindistan?ın Keşmir?den asker çekme kararı son derece manidardır) Afganistan?a İran?ın eski konumu vereceği düşünülmektedir.

Benzer şekilde İran?ın tarihi hak iddia ettiği Transkafkasya bölgesinin, Türk-ABD-AB girişimi ile küresel kapitalizme entegre edilmesi İran?ın çevreleştirilmesi ve görece dokunulmazlığının kaldırılması saptamamızı haklı çıkaracak bir değişimi zorlamaktadır. İran?ı köşeye sıkıştıracak temel gelişme dünya-sistemden görece bağımsızlığının ortadan kalkması ve bu durumun İran içinde önemli sosyal hareketlilikleri başlatma potansiyeline sahip olması noktasında değerlendirilmektedir. Koşullar İran devrimini olanaklı kılan çevre koşullarını hatırlatmaktadır. Bu çevre koşulları nasıl zamanında salt SSCB zımni baskısı ile açıklanamazsa, yeni gelişen koşulların da ABD?ye atfedilmesi doğru olmayacaktır. İran?ın stratejik güçlerin görece baskısından uzak devri, fetret devri geride kalmak üzeredir. Bu stratejik meydan okuma İran?ı öngörülemeyecek yönlerde etkileyebilir. Örneğin İran saldırganlaşabilir ve yeni Pers rüyası peşinde intihara sürüklenebilir (Transkafkasya?ya müdahale, terörizme açık destek, nükleer programını alenen ilan vb.) ya da AB ile görece demokratikleşme atılımları gerçekleştirebilir, tamamen içine kapanabilir, muhalefet güçlenebilir, muhalefet ezilebilir vb. Ne var ki tüm bu gelişmeler İran?a kısa ve orta vadede bir askeri işgal operasyonunu (bahaneler anlamında değil, hakiki stratejik gerekçeler anlamında) haklı çıkarmaz. Yine de tüm küresel güçlerin iç dinamikler üzerinden bir çalışma yürütmeleri kaçınılmaz olacaktır.

İran için başka bir konu da ideolojik açıdan yerleşik ABD karşıtlığının hiçbir durumda ortadan kaldırılmasının mümkün olmayabileceği şeklindedir. Bu durum İran?ı AB içindeki Fransa-Almanya bloğuna yakınlaştırabilir, öte yandan Rusya ile geliştirilen pragmatik-palyatif ilişkiyi ise bir stratejik ittifak olarak yorumlamak doğru olmayacaktır, aynı durum Çin için de geçerlidir. ABD?nin İran?a saldırmasını gerektirecek şartlar henüz oluşmamıştır. Ancak İran?ın iç dönüşüm geçirmesini beraberinde getirebilecek bir sürece girilmiştir. Bu tez nükleer silah potansiyeli edinme konusunda kararlı adımlar atması halinde nükleer tesislere yapılacak cerrahi bir operasyon ihtimalini dışlamaz.

ABD, büyüme paradoksu içinde olan bir stratejik bir güçtür. Bu nedenle ABD politikaları önümüzdeki dönemde yaygınlaşmadan ziyade pekiştirme amaçlı olarak devam edecektir. Bu doğrultuda ABD?nin ittifaklarını güçlendirme çabası içinde olması beklentisi, yeni husumetler yaratma beklentisinden daha fazla olarak değerlendirilmektedir. Best seller mertebesine varan Metal Fırtına adlı kurgu romanda yer alan işgal türü senaryolar ise -edebi yanını tenzih ederim- küresel kapitalizmin temelde rızaya dayalı son derece gelişmiş sömürü ve tahakküm biçimlerini unutup, askeri işgal gibi orta çağ paradigmasını ikame etmesi nedeniyle ne Türkiye ne de İran için geçerli olacaktır: Orta çağ ile post modern, post-endüstriyel çağ arasındaki temel fark bir fark vardır. Ortaçağda kaynakların ele geçirmek için hedef bölgeyi işgal etmeliydiniz, oysa bugün kaynakların yeniden üretim, dolaşım ve pazara sunum kanallarının kontrol altına alınması yeterli olmaktadır.

Hakan Gürel
28.01.2005

Her ne kadar Irak?ta süren savaşın taraflarının siviller üzerindeki baskı, yıldırma ve katliam uygulamalarını tanımlamak ya da tasvir etmek için terörist - özgürlük savaşçısı ikilemine başvurmanın gerekli olup olmadığı konusunda tereddütlerim olsa da tartışmaya katılmak isterim. Dolayısıyla ilk çabam bu tereddütlerimi uluslararası anlaşma ve sözleşmelerin testinden geçirmek olacaktır.

Bu test sonrası vardığım sonucu baştan belirteyim: Irak?taki durumu özetlemek için terörizm konusunda tanım sıkıntısı çektiğimiz daha doğrusu verili (uluslararası toplum tarafından kabul edilmiş) kavramların Irak'taki duruma uygulanamayacağını ileri sürmek doğru olmayabilir. Aşağıda açıklamaya çalışacağım üzere terörist veya özgürlük savaşçısı tanımını seçmemizin Türk şoförlerinin katledilmesi konusunu nasıl tanımlayacağımız hususu ile bir bağlantısı bulunmamaktadır.

Başka bir deyişle ister işgalci güç, ister teröristler, isterse özgürlük savaşçıları olsun çatışmaya taraf olan herkes Cenevre Sözleşmesi hükümlerine uymak zorundadır. Taraflardan herhangi birisinin bu sözleşmenin bir veya daha fazla hükmünü ihlal ediyor olması, diğer tarafların aynı veya benzer veya başka hüküm veya hükümleri ihlal etme hakkını tanımaz. Cenevre Sözleşmesi hükümlerini ihlal edenler savaş suçlusu tanımına alınırlar.

Bu tartışma hukuki planda yürütüldüğünde şu saptamalarla işe koyulabiliriz:

1. Irak işgal altındadır. Irak?ta işgale karşı bir direniş vardır. Uluslararası hukuk diliyle işgalci güç ve ona karşı direnenler olmak üzere ?silahlı çatışmanın? iki tarafı bulunmaktadır. İşgalin veya direnişin meşruiyeti sorunu çatışmanın taraflarını belli (özellikle de sivillere karşı) sorumluluklardan kurtarmaz.

2. Birleşmiş Milletlerin 1949 ve 1977 yılında ekleriyle beraber kabul ettiği ve zaman zaman tadil edilen Cenevre Sözleşmesine göre işgalci güç ve işgale direnen güçlerin (çatışmanın taraflarının) uymaları gereken kati kurallar bulunmaktadır.

3. İşgalci koalisyon kuvvetleri ve direnişçiler BM Cenevre Sözleşmesinin birçok maddesini ihlal etmektedir. Bu ihlallerin başında sivillerin korunmaması ve ele geçirilen karşı tarafa ait unsurlara davranış şekilleri gelmektedir. Siviller savaşın başından beri askeri operasyonların hedefinde olmuştur. Hem işgal güçleri hem de direnişçiler sık sık ve kimi zaman sistematik olarak sivilleri hedef almışlardır.

Öte yandan tarafların birbirlerine karşı yürüttükleri eylemler de Cenevre Sözleşmesini ihlal etmektedir. Örneğin, El Gureyb hapishanesinde direnişçi tutuklulara karşı yürütülen işkence politikaları ya da direnişçilerin yakaladıkları Amerikan esirleri doğrudan infaz etmeleri uluslararası savaş hukukuna aykırıdır. Normalde her iki taraftan birbirine esir düşenlerin savaş esiri olarak değerlendirilmeleri gerekmektedir. Bizim konumuz Türk şoförler ile sınırlı olduğu için sivillere bakmamız gerekmektedir. Bu çerçevede sivillere saldırıda bulunulması katiyen BM Cenevre Sözleşmesinin ihlali anlamına gelmektedir.

12 Ağustos 1949 tarihli Cenevre Sözleşmesi ve 8 Haziran 1977 tarihli Uluslararası Silahlı Çatışma Kurbanların Korunması Protokolü No.1'e göre:

Bölüm III. Sivil hedefler

Madde 52. Sivil hedeflerin genel olarak korunması

1. Sivil hedefler saldırı veya misilleme hedefi olmayacaktır. Sivil hedefler ikinci paragrafta belirtildiği şekilde askeri olmayan hedefler anlamında kullanılmaktadır.

2. Saldırılar kesin bir biçimde askeri hedeflerle sınırlı olacaktır. Askeri hedefler mahiyetleri, yerleri, amaçları veya kullanımları gereği olarak askeri eyleme katkıda bulunan ve saldırının düzenlendiği sırada toptan veya kısmen imha edilmeleri, ele geçirilmeleri veya etkisiz hale getirilmeleri kesin bir askeri avantaj sağlayacak olan hedeflerle sınırlıdır.

3. Normalde sivil amaçlarla kullanılan bir ibadethane, bir veya başka tür bir ikametgâh veya bir okul gibi bir hedefin askeri eyleme etkili bir katkıda bulunmak üzere kullanıldığına dair bir şüphe varsa dahi bu yönde kullanılmadığı şeklinde dikkate alınacaktır.

Pekâlâ, kimdir bu siviller? İsterseniz uluslar arası hukuka göre sivil kimdir ona bakalım: ?Bir sivil, aşağıdaki kategorilerden herhangi birisine ait olmayan herhangi bir kişi anlamına gelmektedir: silahlı kuvvetler, milis veya gönüllü birlik mensupları, organize direniş hareketleri ve işgal edilen bölgede kendiliğinden silaha sarılan bölge sakinleri. Bir kişinin sivil olup olmadığına ilişkin bir şüphe varsa dahi ilgili kişi bir sivil olarak dikkate alınacaktır.?
(12 Ağustos 1949 tarihli Cenevre Sözleşmesi ve 8 Haziran 1977 tarihli Uluslararası Silahlı Çatışma Kurbanların Korunması Protokolü No.1, Madde 50)

Çatışmanın tarafları ?12 Ağustos 1949 tarihli Cenevre Sözleşmesi ve 8 Haziran 1977 tarihli Uluslararası Silahlı Çatışma Kurbanların Korunması Protokolü No.1, Madde 75. Temel Garantiler? uyarınca siviller konusunda aşağıdaki temel garantileri yerine getirmek zorundadır:

Aşağıdaki fiiller ister sivil, isterse askeri özneler tarafından işlenmiş olsun, her ne zaman ve her ne suretle yapılırsa yapılsın yasaktır veya yasak olarak kalacaktır:

a) hayata, sağlığa veya kişilerin fiziksel veya zihinsel esenliğine yönelik şiddet, özellikle de (i) cinayet; (ii) fiziksel veya zihinsel her türden işkence; (iii) idam cezası ve (iv) kötürüm etme (mutilation);

b) kişinin haysiyetine karşı zulüm, özellikle de aşağılama ve aşağılayıcı davranışlar, fahişeliğe zorlama ve her türden yakışıksız taciz;

c) rehine alma;

d) toplu cezalandırmalar ve

e) yukarıda bahsedilen herhangi bir fiili işleme tehdidinde bulunmak.

Dolayısıyla (i) siviller meşru askeri hedef değildir ve çatışmanın tarafları sivilleri gözetmeyen (daha doğrusu ayrım gözetmeyen) saldırılarda bulunamazlar. ?Ayrım gözetmeyen saldırılar spesifik bir askeri hedefe yönlendirilmemiş veya kullanılan saldırı yönteminin spesifik bir askeri hedefe yönlendirilemeyeceği veya bu hedef ile sınırlandırılamayacağı saldırılar olarak tanımlanmaktadır.?

Ayrım gözetmeyen saldırılar ilgili sözleşmeye ek Protokol 1, Madde 51?de ayrıntılı olarak tanımlanmaktadır: Bu maddenin kısmi çevirisi aşağıdadır:

Madde 51. - Sivil nüfusun korunması

1. Sivil nüfus ve bireyler askeri operasyondan ileri gelen tehlikelere karşı genel koruma altında olacaklardır. Bu korumayı etkili kılmak üzere uluslararası hukukun geçerli diğer kurallarına ek olarak aşağıdaki kurallara, her durumda uyulacaktır.

2. Sivil nüfus ve bireyler saldırı hedefi olmayacaktır. Sivil nüfus arasında terörü yaygınlaştırma ana amacına matuf şiddet fiilleri veya tehditleri yasaktır.

3. Siviller doğrudan husumet içerisinde yer almadıkça ve yer almadıkları sürece bu bölümde zikredilen hükümler uyarınca korunacaktır.

4. Ayrım gözetmeyen saldırılar yasaktır. Ayrım gözetmeyen saldırılar: a) spesifik bir askeri hedefe yönlendirilmemiş; b) spesifik bir askeri hedefe yönlendirilemeyecek bir savaş yöntemi veya aracı kullanan; veya c) iş bu Protokol uyarınca etkileri sınırlandırılamayan bir savaş yöntemi veya aracı kullanan; ve sonuç olarak her bir durumda askeri hedefler ve siviller veya sivil hedefler konusunda ayrım gözetmeyen saldırılar anlamına gelmektedir.

5. Diğerlerinin yanı sıra aşağıdaki saldırı türleri ayrım gözetmeyen saldırılar olarak dikkate alınacaktır: a) herhangi bir yöntem veya araç kullanılarak bir şehir, kasaba, köy veya sivilleri veya sivil hedefleri içeren herhangi bir başka yerde bulunan açıkça birbirinden ayrı ve belirgin askeri hedefleri tek bir askeri hedef olarak gözeterek bombardıman yoluyla yapılan saldırılar;
Ve b) Arızi olarak sivillerin hayatlarını kaybetmesine, yaralanmalarına, sivil hedeflerin hasar görmesine veya bunların birleşik olarak meydana gelmesine neden olması beklenen ve öngörülen somut ve doğrudan askeri avantaja göre aşırı kaçacak saldırılar.

Aynı protokolün 57. maddesine göre;

Bölüm IV. İhtiyati tedbirler

Madde 57. Saldırı esnasında ihtiyat

1. Askeri operasyonlar yürütülürken sivil nüfusu, sivilleri ve sivil hedefleri ayırmak için sürekli dikkat sarf edilecektir.

2. Saldırılarda aşağıdaki tedbirler alınacaktır:

a) bir saldırı planlayan veya kararlaştıran: (i) saldırıya maruz kalacak hedeflerin ne siviller ne de sivil hedefler olduğunu ve spesifik olarak koruma altında olmadıklarını, Madde 52, paragraf 2?de zikredilen askeri hedefler olduğunu ve iş bu Protokol ile kendilerine saldırılmasının yasaklanmadığı hedefler olduğunu doğrulamak için mümkün olan her yola başvuracaktır; (ii) saldırı yöntemini ve aracını seçerken arızi olarak sivillerin hayatlarını kaybetmesi, yaralanmaları, sivil hedeflerin hasar görmesi olasılığından kaçınmak ve her durumda asgariye düşürmek için olası her önlemi alacaktır; (iii) arızi olarak sivillerin hayatlarını kaybetmesine, yaralanmalarına, sivil hedeflerin hasar görmesine veya bunların birleşik olarak meydana gelmesine neden olması beklenen ve öngörülen somut ve doğrudan askeri avantaja göre aşırı kaçacak saldırılar kararlaştırmaktan veya yapmaktan kaçınacaktır;

b) hedefin askeri olmadığı veya özel korumaya tabi olduğu belirgin hale gelirse veya arızi olarak sivillerin hayatlarını kaybetmesine, yaralanmalarına, sivil hedeflerin hasar görmesine veya bunların birleşik olarak meydana gelmesine neden olması bekleniyorsa ve öngörülen somut ve doğrudan askeri avantaja göre aşırı kaçacaksa bir saldırı iptal edilecek veya askıya alınacaktır;

c) durumun müsait olmadığı haller haricinde sivil nüfusu olumsuz etkileyecek saldırılardan önce uyarıda bulunulacaktır.

3. Benzer bir askeri avantajı elde etmek için çeşitli askeri hedefler arasında bir seçim yapma şansı bulunuyorsa sivil hayatlara ve sivil hedeflere en az tehlike doğurması beklenebilecek saldırı seçilecektir.

(?)

5. İş bu maddede zikredilen hiçbir hüküm sivil nüfusa, sivillere veya sivil hedeflere saldırıya izin veren bir hüküm olarak yorumlanamaz.

Tüm bu veriler ışığında daha evvel de belirttiğimiz üzere çatışmanın tarafları sivillere saldırı hükümlerini (diğer maddelerin yanı sıra) ihlal etmektedir. Türk şoförlerin katli veya korunmaması da bu ihlal maddeleri arasında değerlendirilmelidir. Türk şoförlerinin işgalci güçlere su taşıması, erzak götürmesi onları doğrudan ve meşru askeri hedef haline getirmez. Mühimmat taşıyan konvoylar ise ayrı değerlendirilmelidir. O halde bile mühimmat sivil kamyonlarla taşınıyorsa, yukarıdaki maddeler saldırganı bağlayıcıdır. Başka bir deyişle saldırının açık askeri beklentilerle yapılması gerekir, terör yaratma amacıyla değil.

Bugüne kadar teyit edilmiş açık kaynaklarda mühimmat taşırken öldürülen tek bir şoförden bahsedildiği duyulmamıştır. Bunun nedeni, a) mühimmat taşınmaması, b) mühimmat taşıyan kamyon şoförlerinin daha iyi korunması ve dolayısıyla saldırılara daha az maruz kalması, c) mühimmat taşıyan kamyon şoförlerine karşı geliştirilen saldırıların gizli tutulması, d) Türk şoförlerine saldırı düzenleyenlerin mühimmat taşımalarından bahsetmek istememeleri olabilir. Başka nedenler de iler sürülebilir. Ancak açık olan Türk şoförlerine yapılan saldırıların asıl hedefinin a) bölgede/bölgeye çalışan Türk şirketlerinin yıldırılması ve baskı altına alınması, b) bölgede/bölgeye çalışan Türk şoförlerinin yıldırılması ve baskı altına alınması, c) Türkiye Cumhuriyeti?nin ekonomik çıkarlarının yıldırılması ve baskı altına alınmasıdır. Nitekim militanlarca yapılan açıklamalar da hep bu yönde olmuştur. ?Eğer falanca şirket Irak?tan ayrılmazsa filancayı keseceğiz.?

Irak?ta bulunan işgalci kuvvetlerin, Cenevre Sözleşmesi uyarınca işgalci olmaktan ötürü belli sorumlulukları bulunmaktadır. Bunların en başta gelenlerinden birisi de sivil halkın giyim, kuşam, yaşamlarını sürdürme, gıda, su, elektrik, barınma, ısınma vb. birçok sorununa çare bulmak gelmektedir. Bu nedenle işgal güçlerinin tarafsız ülke ve bireylerle Irak?ın genel lojistik sorunlarının çözümünde işbirliği yapması, özelde ihaleler açması uluslararası hukuk uyarınca yalnızca meşru değil, aynı zamanda zorunlu bir ödevdir.

Cenevre Sözleşmesi uyarınca bu ihaleler ya geçici yönetim tarafından (BM tarafından tanınması kaydıyla ki bu vakada BM tarafından tanınmaktadır) ya da işgal güçlerini oluşturan ülkeler tarafından açılabilir. Türk şoförleri burada Cenevre Sözleşmesi hükümlerine aykırı olarak değil, aksine bu sözleşmenin taraflara verdiği yetki ile meşru bir mevcudiyet sergilemektedir. Meşru olmayan ise ayrım gözetmeksizin katledilmeleri veya işgal güçleri tarafından korunmamalarıdır. Meşruiyet ve terörizm aynı değildir. Kanımca hiçbir meşruiyet terörist yöntem ve araçları haklı kılmaz. Türk şoförlerinin maruz kaldığı suikast, öldürme, rehin alma vb. yöntem ve araçlar meşru değildir. Bu eylemler terörist bir bir nitelik taşımaktadır.